رویکرد کلان‌نگر به اصلاح تعرفه‌های ارتباطی در اقتصاد دیجیتال
حامد وزیری: اصلاح تعرفه‌ها باید به ارتقای کیفیت و زنده نگه داشتن شبکه منجر شود
به گزارش نمابان، توسعه کسب‌وکارهای آنلاین و پلتفرم‌های مالی نوین، پیوندی ناگسستنی با کیفیت و پایداری زیرساخت‌های ارتباطی کشور دارد. در شرایطی که شرکت‌های فعال در حوزه فناوری‌های مالی به دنبال عبور از مدل‌های سنتی و حرکت به سمت شکل‌دهی اکوسیستم‌های یکپارچه هستند، پایداری شبکه و منطقی بودن اقتصاد زیرساخت بیش از پیش اهمیت پیدا می‌کند. اکنون و پس از اصلاح ۴۰ درصدی تعرفه خدمات اینترنتی و ارتباطی، بررسی نسبت میان هزینه تمام‌شده و کیفیت شبکه، اهمیت دوچندانی برای فعالان این حوزه پیدا کرده است. در همین راستا و به منظور بررسی ضرورت سرمایه‌گذاری در شبکه ارتباطی کشور، در نمابان با «حامد وزیری»، هم‌بنیان‌گذار و مشاور هیئت‌مدیره «داریک» مجموعه‌ای که در حال گذار از یک پلتفرم خریدوفروش طلا به سمت یک اکوسیستم یکپارچه برای خرید، نگهداری و مدیریت فلزات گران‌بهاست به گفت‌وگو نشسته‌ایم تا آثار این تصمیم را از دریچه نگاه یک فعال زیست‌بوم دیجیتال بررسی کنیم.
اصلاح تعرفه‌های اینترنت و هزینه‌های ارتباطی به عنوان یکی از متغیرهای اثرگذار بر کسب‌وکارها مطرح است. به نظر شما این تغییر قیمتی تا چه اندازه برای نوسازی شبکه‌های اینترنتی و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های کشور ضرورت داشت؟
هزینه‌های زیرساختی و اولیه، بخشی جدایی‌ناپذیر از محاسبات هر سرمایه‌گذاری است و طبیعی است که این هزینه‌ها نیز مانند سایر متغیرهای اقتصادی یک کسب‌وکار دستخوش تغییر شود. واقعیت این است که نگهداری و توسعه زیرساخت مسیر مشخصی دارد؛ اگر در این مسیر اصلاحات لازم صورت نگیرد و سرمایه‌گذاری انجام نشود، زیرساخت به‌مرور زمان مستهلک و میرا می‌شود. این یک امر قطعی است.
اما نکته کلیدی اینجاست که از چه زاویه‌ای به موضوع نگاه می‌کنیم. اگر نگاهی جزیره‌ای و تک‌بعدی داشته باشیم، هر بخش می‌تواند از زاویه منافع کوتاه‌مدت خود با هرگونه تغییری مخالفت کند. اما اگر از زاویه «کل اکوسیستم» به موضوع بنگریم، متوجه می‌شویم که برای حل مسائل بنیادین، ناگزیر به پذیرش برخی تغییرات هستیم. در نگاه کلان‌نگر، تمامی اصلاحات باید در نهایت به سمت رشد کلیت زیست‌بوم حرکت کند.
پیش از اعمال این تغییرات در هفته گذشته، شاهد نوعی ثبات اجباری یا به عبارتی سرکوب قیمتی در بخش تعرفه‌ها بودیم. تداوم این وضعیت چه تاثیری بر انگیزه سرمایه‌گذاری و توسعه در حوزه کسب‌وکارهای دیجیتال می‌گذاشت؟
برای پاسخ دقیق، باید تفکیک کنیم که کسب‌وکارها چه نسبتی با تعرفه اینترنت دارند. در زیست‌بوم دیجیتال دو دسته بازیگر داریم؛ دسته اول کسب‌وکارها و خدماتی هستند که کاربرانشان برای دسترسی به آنها ناچار به استفاده از اینترنت و پرداخت هزینه آن هستند و توسعه آنها وابسته به دسترسی روان کاربر است. دسته دوم، بخش‌هایی هستند که مستقیما از محل این تعرفه‌ها درآمد بیشتری کسب می‌کنند و امکان‌سنجی طرح‌هایشان بهبود پیدا می‌کند.
کسب‌وکارهایی که توسعه خود را در گرو زیرساخت می‌بینند، معتقدند پرداخت بهای بیشتر در ازای دریافت کیفیت بالاتر و توسعه پایدار کسب‌وکار، قابل‌پذیرش است. با این حال، در تحلیل‌های کلان مدیریتی، صرف اینکه بگوییم یک تغییر «خوب است» یا «بد است» ما را به پاسخ جامعی نمی‌رساند؛ چراکه برای هر دو دیدگاه استدلال‌هایی وجود دارد. سوال دقیق‌تر در فضای کسب‌وکار این است که اگر این تغییر را انجام ندهیم، چه رخ می‌دهد؟
اگر با وجود تورم و افزایش قیمت‌ها در تمامی بخش‌های اقتصادی کشور، این اصلاح قیمتی در بخش ارتباطات اتفاق نمی‌افتاد، این حوزه فرصت رشد خود را از دست می‌داد و زیرساخت‌های ارتباطی کشور به شکل جدی عقب می‌ماند. ما در مقاطع زمانی مختلف، دوره‌های متفاوتی از کیفیت دسترسی به داده‌ها را تجربه کرده‌ایم که گاه بهتر و گاه ضعیف‌تر بوده است؛ اما توقف سرمایه‌گذاری قطعا به معنای جا ماندن زیرساخت است.
پس به اعتقاد شما، چالش اصلی خود افزایش قیمت نیست، بلکه خروجی و مابه‌ازای این تصمیم برای مصرف‌کننده و کسب‌وکارهاست؟
دقیقا همین‌طور است. اگر تعرفه‌ها افزایش پیدا کند اما هیچ ارتقایی در کیفیت شبکه رخ ندهد و در همان وضعیت قبلی بمانیم، عملا بخشی از هزینه‌ها و منابع سرمایه‌گذاری را از بین برده‌ایم. اما اگر افزایش درآمد اپراتورها و ارائه‌دهندگان زیرساخت، به بهبود امکان‌سنجی پروژه‌های توسعه‌ای و در نهایت ارتقای ملموس کیفیت خدمات منجر شود، قطعا کاربران و کسب‌وکارها نیز از اینکه در برابر افزایش هزینه‌ای مشخص، خدمات بسیار باکیفیت‌تری دریافت کنند، استقبال خواهند کرد.
بنابراین، پرسش و مطالبه کلیدی ما به عنوان فعالان این زیست‌بوم باید این باشد که مابه‌ازای این تغییر برای مصرف‌کننده چیست؟ و این افزایش تعرفه قرار است دقیقا کجا هزینه شود و چه بخشی از زیرساخت را بهبود ببخشد؟ تمرکز بر مطالبه کیفیت و شفافیت در خروجی این تصمیم، بهترین رویکردی است که می‌توان در قبال اصلاح تعرفه‌ها اتخاذ کرد.
